Mondige minderheid vertelt voor het eerst hoe een kleine geloofsgroepering als de doopsgezinden een bijdrage heeft geleverd aan de vorming van de Nederlandse natie in de negentiende eeuw. Doopsgezinden promootten vrijheid in geloof, waren beducht voor orthodoxie en hechtten aan een samenleving waarin iedereen vrijelijk mee kon doen. Voor de Nederlandse burgers en voor het huis van Oranje zagen zij daarin een bijzondere taak weggelegd.

In de negentiende eeuw volgden de veranderingen zich in een snel tempo op. Nederland was op staatkundig, sociaal-maatschappelijk, religieus en politiek terrein volop in beweging. Het land vormde zich gaandeweg tot een moderne natie. Al deze ontwikkelingen gingen ook aan doopsgezinden niet voorbij. Als een voorheen gedoogde minderheid, die pas vanaf de Bataafs-Franse tijd volwaardig kon deelnemen aan het publieke domein, vormden doopsgezinden eigen ideeën over de richting waarin de Nederlandse samenleving zich moest bewegen.

In dit boek komt een diverse groep van doopsgezinde literatoren zoals Jeronimo de Vries en Adriaan Loosjes, wetenschappers zoals Matthijs Siegenbeek, Samuel Muller en Matthias de Vries en dominees zoals Freerk Hoekstra en Jan Brouwer aan bod en de wijze waarop zij in publieke teksten bijdroegen aan het debat over natievorming. Telkens wanneer het voor hen spannend werd kwamen zij in actie: in de overgang van de Franse tijd naar het Koninkrijk der Nederlanden, gedurende de Belgische Opstand, in de jaren rondom 1848 en in de periode daarna toen rooms-katholieken en antirevolutionairen zich roerden. Doopsgezinden spraken zich bovendien uit over actuele kwesties zoals de slavernij.

Mondige minderheid werpt een verrassend licht op het verhaal dat doopsgezinden vertelden. Doopsgezinden lieten in de gehele negentiende eeuw niet na hun eigen stem te laten horen.